مقالات علمی
بررسی «ابر–۹»؛ کشف نخستین نوع جدید از ساختارهای کیهانی
مقدمه
تلسکوپ فضایی هابل موفق به شناسایی نوع جدیدی از ساختارهای کیهانی شده است که تا کنون بهطور مستقیم مشاهده نشده بود. این شیء که با نام ابر–۹ (Cloud-9) شناخته میشود، یک ابر گازی فاقد ستاره است که تصور میشود بازماندهای از مراحل اولیه شکلگیری کهکشانها باشد.
ماهیت ابر–۹
ابر–۹ یک ابر غنی از گاز هیدروژن خنثی (H I) است که تقریباً ۱۴ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد. بررسیهای رادیویی اولیه با استفاده از شبکه Very Large Array (VLA) وجود این ابر را نشان داد، اما تصاویر دقیق هابل با دوربین پیشرفتهی خود (ACS) برای اولین بار تایید کرد که این ساختار کاملاً فاقد ستاره است.
این ویژگی باعث میشود ابر–۹ از بسیاری از ابرهای گازی شناختهشده متفاوت باشد؛ زیرا برخلاف آنها، فاقد ترکیب ستارهای است و تنها ساختار گازی و ماده تاریک را نشان میدهد.
ابر–۹ نمونهای از دستهای از اشیاء نظری موسوم به «ابرهای H I محدود به بازیونش (Reionization-Limited H I Clouds – RELHICs)» است. این گروه از ساختارها توسط نظریههای مدل استاندارد کیهانشناسی پیشبینی شدهاند و بیانگر هادیهای پر از گاز هیدروژن خنثی هستند که ستاره تشکیل نمیدهند.
تلسکو فضایی Hubble بزرگترین محل تولد سیارات را کشف کرد.
مقدمه
دانشمندان با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل برای نخستین بار بزرگترین و پیچیدهترین دیسک پروپلانتری (محل شکلگیری سیارات) را در نور مرئی مشاهده کردهاند؛ ساختاری که تا کنون در هیچ سیستم ستارهای دیده نشده بود. این دیسک عظیم پیرامون ستارهای جوان به نام IRAS 23077+6707 قرار دارد و به دلیل ظاهر ناهمگون و غیرمتقارنش، توجه اخترفیزیکدانان را به خود جلب کرده است.
این دیسک که بهصورت غیررسمی «دراکولا چیویتو (Dracula’s Chivito)» نامگذاری شده، تقریباً 400 میلیارد مایل عرض دارد — یعنی بیش از 40 برابر قطر منظومه شمسی ما تا لبه کمربند کویپر.
ساختار عجیب و ناپایدار
تصاویر هابل نشان میدهند که دیسک نهتنها بسیار بزرگ است، بلکه از ساختارهای بینظم، فیلامنتهای بلند و انشعابات عظیم تشکیل شده که در بالا و پایین صفحه دیسک کشیده شدهاند. این خصوصیات نشان میدهد فرآیندهای دینامیکی و آشوبناک — مانند فروپاشی گاز و غبار یا تعامل با محیط اطراف — نقش مهمی در شکلگیری آن ایفا میکنند.
مزیت این ساختار برای اخترشناسان در این است که میتوانند در نور قابل رؤیت جزئیات زیرساختاری دیسک را بدون نیاز به مدلسازی غیرمستقیم مشاهده کنند ــ موضوعی که در بسیاری از دیسکهای دیگر قابل دسترسی نیست.